Мінеральныя ўгнаенні

Падчас напісанні...

Мінеральныя ўгнаенні ўтрымоўваюць пажыўныя для раслін хим. элементы ў выглядзе неорг. соед., преим. соляў. Да мінеральных угнаенняў адносяць таксама выпусканыя пром-стью нек-рые орг. соед., напр. мачавіну (карбамід) і прадукт яе кандэнсацыі з фармальдэгідам (уреаформ). Паказчыкі, якія характарызуюць св-у мінеральных угнаенняў: канцэнтрацыя питат. элементаў у засваяльнай гадуе. арганізмамі форме, гіграскапічнасць, слеживаемость, рассеиваемость і інш.

Галоўныя элементы мінёр. сілкаванні, якія спажываюцца раслінамі, ці м а да р пра э л е м е н т ы,-N, P, Да (табл. 1). У глебу таксама ўносяць мікраэлементы, без да-рых гадуе. арганізмы не могуць звычайна развівацца. Соотв. адрозніваюць

м а да р пра ў д пра б р е н і я (утрымоўваюць прынамсі адзін з трох галоўных питат. элементаў) і микроудобрения.

Па ўтрыманні галоўных питат. элементаў мінеральныя ўгнаенні падпадзяляюць на простыя і комплексныя. П р пра з т ы е, ці аднабаковыя, угнаенні ўтрымоўваюць адзін галоўны питат. элемент-азотныя ўгнаенні (напр., аміячная салетра), фосфарныя ўгнаенні (напр., просты і падвойны суперфосфаты), калійныя ўгнаенні (напр., КС1) і інш. Комплексныя ўгнаенні, ці шматбаковыя, утрымоўваюць два ці тры галоўных питат. элемента і па іх ліку наз. д у пра й н ы м і (напр., азотна-фос-форные - нитрофос і інш. ці фосфарна-калійныя - мета-фасфат Да і інш.) або т р пра й н ы м і, ці поўнымі (напр., азотна-фосфарна-калійныя-нитроаммофоска і інш.). З л пра жн ы м і наз. комплексныя ўгнаенні, атрыманыя ў выніку взаимод. зыходных неорг. соляў, а таксама сумеснай крышталізацыяй ці сплавлением осн. кампанентаў, з м е ш а нн ы м і-мех. змешваннем простых і складаных угнаенняў.

Па канцэнтрацыі дзейсных у-ў адрозніваюць мінеральныя ўгнаенні низкоконцентрированные (да 25%), канцэнтраваныя (да 60%) і высокаканцэнтраваныя (больш 60%). У залежнасці ад агрэгатнага стану мінеральныя ўгнаенні падзяляюцца на вадкія ўгнаенні і цвёрдыя - порошковидные (памер часціц < 1 мм), крышталічныя (> 0,5 мм), грануляваныя (1-4 мм). Апошнія асабліва зручныя для ўжывання (малогигроскопичны, меней злежваюцца пры транспартаванні і захоўванні, лепш рассяваюцца) і таму складаюць осн. дзель увогуле аб'ёме выпрацоўкі мінеральных угнаенняў.

Мінеральныя ўгнаенні спрыяюць падвышэнню ўрадлівасці глебы, узбагачаючы яе питат. элементамі, змяняючы рн глебавага р-ра (глебавай вільгаці) і г.д. Засваенне раслінамі мінеральных угнаенняў у значыць. меры залежыць ад іх р-римости у глебавым асяроддзі. Наіб. лёгка паглынаюцца гадуе. арганізмамі вадараспушчальныя, ці хутка дзейсныя, угнаенні (амаль усе азотныя, калійныя і шэраг фосфарных), аднак частка іх беззваротна губляецца з прычыны вымывання з глебы дажджавымі водамі. Для стварэння ў глебе неабходнага запасу питат. у-ў выкарыстоўваюць дрэнна р-римые, ці павольна дзейсныя, угнаенні, напр. карбамидо-формалъдегидное ўгнаенне або фосфарнакіслыя солі (магнийаммонийфосфат і інш.), да-рые на працягу неск. гадоў не вымываюцца з глебы.

Па ўплыве на рн глебавага р-ра адрозніваюць фізіялагічна кіслыя, шчолачныя і нейтральныя мінеральныя ўгнаенні. У кіслых угнаеннях (напр., аміячная салетра, суперфосфаты) катыёны паглынаюцца раслінамі лепш, чым аніёны, якія падкісляюць глебавы р-р; працяглае ўжыванне такіх угнаенняў выклікае падвышэнне кіслотнасці глебы і неабходнасць яе вапнавання (гл. Вапнавыя ўгнаенні)ці пераходу да шчолачных угнаенняў. Да апошніх адносяць угнаенні, аніёны да-рых лепш асімілююцца с.-г. культурамі, а катыёны, паступова назапашваючыся, падшчалочваюць глебавае асяроддзе (напр., кальцыевая і натрыевая салетры). Нейтральныя ўгнаенні не змяняюць рн глебавага р-ра (напр., прэцыпітат).

Б.ч. простых мінеральных угнаенняў выпрацоўваюць пром. сінтэзам азотазмяшчальных соед. ці перапрацоўкай прир. руд (фасфатных, калійных і інш.), а таксама пром. адыходаў (напр., металлургич. дзындраў). Складаныя мінеральныя ўгнаенні таксама вырабляюць на пром. усталёўках, змяшаныя - звычайна на тукосмесительных агрэгатах зблізку раёнаў спажывання ў сістэме с.-г. арганізацый. Осн. кол-у микроудобрений у выглядзе неорг. соляў ці да-т уводзіцца ў простыя або комплексныя ўгнаенні на розных стадыях іх произ-у.

Мінеральныя ўгнаенні ўносяць у глебу (табл. 2) перад пасевам (осн. угнаенне, 70-80%), падчас пасева (припосевное ўгнаенне) і ў перыяд росту раслін (падкорм).


Рацыянальнае ўжыванне мінеральных угнаенняў павялічвае (у сярэднім на 50%) ураджайнасць с.-г. культур і іх якасць. Высокая эфектыўнасць мінеральных угнаенняў вызначае інтэнсіўнае развіццё іх выпуску.